کنگر
(کَ گَ) (اِ.) گیاهی است خاردار با برگ های بریده و ساقة سفید، کوتاه و ستبر که پختة آن را می خورند.
(کُ گُ) 1 - (اِ.) قسمی گدا که شاخی و شانة گوسفندی به دست گیرد و بر در خانه ها و دکان های مردم آید و آن شاخ را بر آن شانه مالد تا از آن صدای غرغری پدید آید و بدین وسیله چیزی طلبد. اگر احیاناً در دادن پول اهمال کنند وی کاردی بر اعضای خویش زند و خود را مجروح سازد و یا کارد را به دست فرزند خود دهد تا وی این کار را بکند؛ شاخ شانه کش . 2 - (ص .) مجازاً: بی حیا، شطاح .
(کِ گِ) (اِ.) = کنگری . کنگره : سازی است که در هندوستان متداول است و آن مرکب است از چوبی بلند که بر آن دو تار بسته است و بر هر طرف چوب کدویی نصب شده .
● acanthus
Akanthus,Ba.renklau
acanthus ==> (گیاه شناسى) جنسى از فامیل آکانتاسه، کنگر
[ک َ گَ]
{ا}
رستنیی باشد معروف و آن بیشتر در کوهستان روید و کناره های برگ آن خارناک می باشد و آن را پزند و با ماست خورند. قوت باه دهدو عرق را خوشبوی کند و به عربی حرشف و جناح البیش خوانند. (به کسر بای ابجد) و شوکةالدمن هم می گویند. و تخم آن را حب العزیز و حب الزلم و فلفل السودان خوانند.(برهان ). رستنیی باشد معروف کناره های آن خاردار و آن را پخته با ماست بخورند. (آنندراج ). گیاه معروف که در پایه های کوه روید و کناره های آن خارناک بوده و آن را با ماست آمیخته خورند و کنگرماست گویند. (فرهنگرشیدی ) (از جهانگیری ). حرشف . (مفاتیح ). جناح النسر. حرشف و صمغ آن کنگرزد است . (یادداشت به خط مرحوم دهخدا). حرشف بستانی
که داند قدر سنبل تا نبیند
برسته همبرش سعدان و کنگر.
کنگر چو برآورد سر از خاک زمین گفت
خرما نتوان خورد از این خار که کشتیم .
کدک و کشک نهاده است و تغار لور و دوغ قدحی کرده پر از کنگر و کنب خوشخوار.
-کنگر بری ; هیشر. (یادداشت به خط مرحوم دهخدا).
-کنگر بستانی ; کنگر فرنگی . (فرهنگ فارسی معین ).
-کنگرتر ; اسم فارسی حرشف رطب است . (فهرست مخزن الاودیه ).
-کنگر خر
-کنگر فرنگی
-کنگر فرنگی وحشی
-کنگر کوهی ; کنگر. (فرهنگ فارسی معین ).
-کنگر معمولی ; کنگر. (فرهنگ فارسی معین ).
-امثال :
کنگر خورده لنگر انداخته ; به مزاح ، در جائی یا نزد کسی طویل و مدید متوقف مانده است . (امثال و حکم ج 3 ص 1239).
* تعصب . (برهان ) (اوبهی ) (ناظم الاطباء). خصومت و تعصب
باز کژ مردم به کنگرش
چون از او سود است مر شادی ترا.
* خصومت . (برهان ) (فرهنگ اسدی ) (اوبهی ). خصومت و سرکشی . (ناظم الاطباء).* تمرد و سرکشی . (ناظم الاطباء).
{ا}
رستنیی باشد معروف و آن بیشتر در کوهستان روید و کناره های برگ آن خارناک می باشد و آن را پزند و با ماست خورند. قوت باه دهدو عرق را خوشبوی کند و به عربی حرشف و جناح البیش خوانند. (به کسر بای ابجد) و شوکةالدمن هم می گویند. و تخم آن را حب العزیز و حب الزلم و فلفل السودان خوانند.(برهان ). رستنیی باشد معروف کناره های آن خاردار و آن را پخته با ماست بخورند. (آنندراج ). گیاه معروف که در پایه های کوه روید و کناره های آن خارناک بوده و آن را با ماست آمیخته خورند و کنگرماست گویند. (فرهنگرشیدی ) (از جهانگیری ). حرشف . (مفاتیح ). جناح النسر. حرشف و صمغ آن کنگرزد است . (یادداشت به خط مرحوم دهخدا). حرشف بستانی
که داند قدر سنبل تا نبیند
برسته همبرش سعدان و کنگر.
ناصرخسرو.
کنگر چو برآورد سر از خاک زمین گفت
خرما نتوان خورد از این خار که کشتیم .
بسحاق اطعمه (دیوان ص 13).
کدک و کشک نهاده است و تغار لور و دوغ قدحی کرده پر از کنگر و کنب خوشخوار.
بسحاق اطعمه .
-کنگر بری ; هیشر. (یادداشت به خط مرحوم دهخدا).
-کنگر بستانی ; کنگر فرنگی . (فرهنگ فارسی معین ).
-کنگرتر ; اسم فارسی حرشف رطب است . (فهرست مخزن الاودیه ).
-کنگر خر
-کنگر فرنگی
-کنگر فرنگی وحشی
-کنگر کوهی ; کنگر. (فرهنگ فارسی معین ).
-کنگر معمولی ; کنگر. (فرهنگ فارسی معین ).
-امثال :
کنگر خورده لنگر انداخته ; به مزاح ، در جائی یا نزد کسی طویل و مدید متوقف مانده است . (امثال و حکم ج 3 ص 1239).
* تعصب . (برهان ) (اوبهی ) (ناظم الاطباء). خصومت و تعصب
باز کژ مردم به کنگرش
چون از او سود است مر شادی ترا.
رودکی .
* خصومت . (برهان ) (فرهنگ اسدی ) (اوبهی ). خصومت و سرکشی . (ناظم الاطباء).* تمرد و سرکشی . (ناظم الاطباء).
[ک ُ گُ]
{ا}
قسمی از گدایان باشند که شاخی و شانه گوسفندی به دست گیرند و بر در خانه ها و دکانهای مردم آیند و آن شاخ را بر آن شانه مالند به عنوانی که از آن صدای غرغری ظاهر شود و چیزی طلبند اگر احیاناً در دادن اهمالی واقعشود کاردی بر اعضای خود زده مجروح سازند و بعضی کارد را به دست فرزندان خود دهند تا آنها این کار کنند و این قسم گدایان را «شاخ شانه کش » گویند. (برهان ). قسمی از گدایان که شاخ گوسفند بر دستی و شانه گوسفند بر دست دیگر و آن شانه را به آن شاخ کشند تا صدای ناخوش برآید و صاحب خانه یا دکان به آنها چیزی دهد و اگر در دادن تقصیر کنند کارد کشیده اعضای خود را ببرند تا او ناچار شده به ایشان چیزی داده روانه نماید و این گدایان را شاخ شانه گویند. (آنندراج ). قسمی از گدایان که شاخ شانه نیز گویند زیرا که شاخ گوسفند در دستی و شانه گوسفند در دست دیگر گیرند و بر در خانه مردم یا پیش دکان ایستاده آن شانه را بر آن شاخ زنند چنانکه از آن آوازی ظاهر شود که مردمان چیزی دهندو اگر اهمالی شود کارد کشیده اعضای خود ببرند و اغلب کارد به دست پسران امرد خود دهند که این کار کنند تا صاحب خانه و دکان لاعلاج شده چیزی به آنها دهند، و اکنون کسی را که از کسی حاجتی خواهد و میسر نگردد گوید که اگر حاجت من برنیاری خود را خواهم کشت به طریقتمثیل گویند که شاخ و شانه می کشد. (فرهنگ رشیدی ) (از جهانگیری ).* بوم و آن پرنده ای است به نحوست و شآمت مشهور. (برهان ) (جهانگیری ). بوم و جغد.(آنندراج ). جغد که به عربی بوم گویند. (فرهنگ رشیدی ). به زبان آذری جغد. (صحاح الفرس ). جغد. کوچ . (لغت فرس اسدی از یادداشت به خط مرحوم دهخدا):
نه چو طاوس مجلس آرا شو
نه به ویران وطن چو کنگر کن .
* شاخ درخت نورسته . (برهان ) (جهانگیری ) (آنندراج ). شاخ نورسته . (فرهنگ رشیدی ). شاخ نورسته درخت . (ناظم الاطباء).* هر کنگره ای را نیز گویند خواه کنگره حلقه باشد و خواه کنگره خانه و چیزهای دیگر. (برهان ). شهر و حصار. (آنندراج ). کنگره که بالای عمارت سازند. (غیاث ). کنگره . (فرهنگ رشیدی ). کنگره . شرفه . (زمخشری ). کنگره قلعه و دیوار و دیگر چیزها. (ناظم الاطباء):
به تیر از دور بربایی ز باره آهنین کنگر
به باد حمله برگیری
- کنگر کبریا; کنایه از نهایت جبروت است از راه عروج . (برهان ). نهایت جبروت . (ناظم الاطباء). رجوع به کنگره کبریا شود.* (ص ) بی حیا و شطاح . (برهان ) (جهانگیری ).بی حیا. (آنندراج ) (فرهنگ رشیدی ). شطاح و بی حیا و بی شرم . (ناظم الاطباء).
{ا}
قسمی از گدایان باشند که شاخی و شانه گوسفندی به دست گیرند و بر در خانه ها و دکانهای مردم آیند و آن شاخ را بر آن شانه مالند به عنوانی که از آن صدای غرغری ظاهر شود و چیزی طلبند اگر احیاناً در دادن اهمالی واقعشود کاردی بر اعضای خود زده مجروح سازند و بعضی کارد را به دست فرزندان خود دهند تا آنها این کار کنند و این قسم گدایان را «شاخ شانه کش » گویند. (برهان ). قسمی از گدایان که شاخ گوسفند بر دستی و شانه گوسفند بر دست دیگر و آن شانه را به آن شاخ کشند تا صدای ناخوش برآید و صاحب خانه یا دکان به آنها چیزی دهد و اگر در دادن تقصیر کنند کارد کشیده اعضای خود را ببرند تا او ناچار شده به ایشان چیزی داده روانه نماید و این گدایان را شاخ شانه گویند. (آنندراج ). قسمی از گدایان که شاخ شانه نیز گویند زیرا که شاخ گوسفند در دستی و شانه گوسفند در دست دیگر گیرند و بر در خانه مردم یا پیش دکان ایستاده آن شانه را بر آن شاخ زنند چنانکه از آن آوازی ظاهر شود که مردمان چیزی دهندو اگر اهمالی شود کارد کشیده اعضای خود ببرند و اغلب کارد به دست پسران امرد خود دهند که این کار کنند تا صاحب خانه و دکان لاعلاج شده چیزی به آنها دهند، و اکنون کسی را که از کسی حاجتی خواهد و میسر نگردد گوید که اگر حاجت من برنیاری خود را خواهم کشت به طریقتمثیل گویند که شاخ و شانه می کشد. (فرهنگ رشیدی ) (از جهانگیری ).* بوم و آن پرنده ای است به نحوست و شآمت مشهور. (برهان ) (جهانگیری ). بوم و جغد.(آنندراج ). جغد که به عربی بوم گویند. (فرهنگ رشیدی ). به زبان آذری جغد. (صحاح الفرس ). جغد. کوچ . (لغت فرس اسدی از یادداشت به خط مرحوم دهخدا):
نه چو طاوس مجلس آرا شو
نه به ویران وطن چو کنگر کن .
ابن یمین (از فرهنگ رشیدی ).
* شاخ درخت نورسته . (برهان ) (جهانگیری ) (آنندراج ). شاخ نورسته . (فرهنگ رشیدی ). شاخ نورسته درخت . (ناظم الاطباء).* هر کنگره ای را نیز گویند خواه کنگره حلقه باشد و خواه کنگره خانه و چیزهای دیگر. (برهان ). شهر و حصار. (آنندراج ). کنگره که بالای عمارت سازند. (غیاث ). کنگره . (فرهنگ رشیدی ). کنگره . شرفه . (زمخشری ). کنگره قلعه و دیوار و دیگر چیزها. (ناظم الاطباء):
به تیر از دور بربایی ز باره آهنین کنگر
به باد حمله برگیری
فرخی .
- کنگر کبریا; کنایه از نهایت جبروت است از راه عروج . (برهان ). نهایت جبروت . (ناظم الاطباء). رجوع به کنگره کبریا شود.* (ص ) بی حیا و شطاح . (برهان ) (جهانگیری ).بی حیا. (آنندراج ) (فرهنگ رشیدی ). شطاح و بی حیا و بی شرم . (ناظم الاطباء).
[ک گ]
{ا}
نام سازی است و آن را بیشتر مردم هندوستان نوازند و آن را کنگری گویند. (برهان ) (جهانگیری ). نام سازی است که در هندوستان غالباً نوازند. (آنندراج ). نام سازی است که آن را کنگره و کنگری نیز گویند و اهل هند نوازند. (فرهنگ رشیدی ). سازی است که در هندوستان متداول است و آن مرکب است از چوبی بلند که بر آن دو تار بسته است و بر هر طرف چوب کدویی نصب شده . (فرهنگ فارسی معین ). نام یک نوع سازی مر اهالی هند را که کنگره نیز گویند. (ناظم الاطباء):
رگ جانم چو کنگر می نوازد
نه ظاهر، بلکه در سر می نوازد.
-کنگر زدن ; نواختن آن را:
خواهی که شوی قبول ارباب زمن
کنگآور و کنگری کن وکنگر زن .
{ا}
نام سازی است و آن را بیشتر مردم هندوستان نوازند و آن را کنگری گویند. (برهان ) (جهانگیری ). نام سازی است که در هندوستان غالباً نوازند. (آنندراج ). نام سازی است که آن را کنگره و کنگری نیز گویند و اهل هند نوازند. (فرهنگ رشیدی ). سازی است که در هندوستان متداول است و آن مرکب است از چوبی بلند که بر آن دو تار بسته است و بر هر طرف چوب کدویی نصب شده . (فرهنگ فارسی معین ). نام یک نوع سازی مر اهالی هند را که کنگره نیز گویند. (ناظم الاطباء):
رگ جانم چو کنگر می نوازد
نه ظاهر، بلکه در سر می نوازد.
روزبهان پارسی (از فرهنگ رشیدی ).
-کنگر زدن ; نواختن آن را:
خواهی که شوی قبول ارباب زمن
کنگآور و کنگری کن وکنگر زن .
عبید زاکانی (دیوان چ استانبول ص 3).
[ک ُ گُ]
{اخ}
دهی از دهستان کوکلان است که در بخش مرکزی شهرستان گنبدکاوس واقع است و160 تن سکنه دارد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 3).
{اخ}
دهی از دهستان کوکلان است که در بخش مرکزی شهرستان گنبدکاوس واقع است و160 تن سکنه دارد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 3).
