سپهر
(س پِ) [ په . ] (اِ.) 1 - آسمان . 2 - فلک .
السماء
السماء
● empyrean, eaven, ky, pace
Himmel (m),Himmelreich (n)
آسمان
مجازیsphere ==> [.vt. & n]: کره، گوى، جسم کروى، فلک، گردون، دایره، محیط، مرتبه، حدود فعالیت، دایره معلومات، احاطه کردن، به صورت کره درآوردن sphere جو شناسیstratum ==> [.n]: لایه، چینه، طبقه، پایه، رتبه، طبقه نسج سلولى، قشرheaven ==> [.n]: آسمان، سپهر، گردون، فلک، عرش، بهشت، قدرت پروردگار، هفت طبقه آسمان، (به صورت جمع) آسمان، خدا، عالم روحانى heaven empyrean ==> عرش، فلک الافلاک، کره آتش، آسمانى، عرشىsky ==> [.n]: آسمان، فلک، در مقام منیعى قرار دادن، زیاد بالا بردن، توپ هوایى زدن، آب و هوا sky space ==> [.v. & n]: فضا، وسعت، مساحت، جا، فاصله، مهلت، فرصت، مدت معین، زمان کوتاه، دوره، درفضا جا دادن، فاصله دادن، فاصله داشتن، فاصله گذاشتن space
[س پ]
{ا}
پارسی باستان «سپیثره »
درنگ آر ای سپهر چرخ وارا
کیاخن ترْت باید کرد کارا.
همی برشد ابر و فرود آمد آب
همی گشت گرد سپهر آفتاب .
خداوند گیتی خداوند مهر
خداوند ناهیدو گردان سپهر.
ملک چو اختر و گیتی سپهر و در گیتی
همیش باید گشتن چو بر سپهر اختر.
برآرنده گردگردان سپهر
هم او پروراننده ماه و مهر.
سپهری است شاهی ورا مهر گاه
بروجش دز و اخترانش سپاه .
جهان دلفریب ناوفادار
سپهر رستگار خوب منظر.
خداوندا ترا گفتم که این شش طاق پرّنده
که خوانندش سپهر نیلی و گردون مینایی .
ابواسحاق ابراهیم کاندر جنب انعامش
بیک ذره نمی سنجد سپهر و هفت اندامش .
هفت کواکب ز نه سپهر به ده نوع
هشت جنان را نثار ماحضر آورد.
ورنه چرا کرد سپهر بلند
شهرگشایی چو تو را شهربند.
پی موریست از کین تا بمهرش
سر موئیست از سر تا سپهرش .
آفتاب سپهر رویت را
برگرفته ز ره بفرزندی .
-سپهر آخشیجان ; فلک ماه که بعربی سماء الدنیا گویند. (انجمن آرا)(آنندراج ).
-سپهر اعظم ; فلک الافلاک .(ناظم الاطباء):
چتر میمون همت اعلات
سایه دار سپهر اعظم باد.
-سپهر برین ; آسمان نهم است که بالاتر از همه است . (انجمن آرا) (آنندراج ). فلک الافلاک:
سپهر برین گر کشد زین تو
سرانجام خشت است بالین تو.
-سپهر بلند ; کنایه از آسمان است:
ای برآرنده سپهر بلند
انجم افروز و انجمن پیوند.
-سپهر بوقلمون ; آسمان به اعتبار تنوع الوان و آثار. (ناظم الاطباء).
-سپهر پوشیده ; کنایه از فلک است . (ناظم الاطباء). رجوع به سپهر اعظم شود.
-سپهر دولابی ،سپهر زنگاری ; کنایه از آسمان است . (ناظم الاطباء).
-سپهر چوگان باز ; کنایه از فلک است:
در سلاح و سواری و تک و تاز
گوی برد از سپهر چوگان باز.
-سپهر کبود ; کنایه از آسمان:
گر ز خود غافلم به باده و رود
نیستم غافل از سپهر کبود.
-سپهر هشتم ; فلک هشتم و فلک البروج . (ناظم الاطباء).
* بمجاز، بمعنی روزگار. زمانه:
برین نیز بگذشت چندی سپهر
بدل در همی داشت آرام مهر.
بر این گونه خواهد گذشتن سپهر
نخواهد شدن رام با کس بمهر.
بر وفای سپهر کیسه مدوز
هیچ گنبد نگه ندارد گوز.
* نام آهنگی است . رجوع به آهنگ شود.
{ا}
پارسی باستان «سپیثره »
درنگ آر ای سپهر چرخ وارا
کیاخن ترْت باید کرد کارا.
(شرح حال رودکی سعید نفیسی ص 1109).
همی برشد ابر و فرود آمد آب
همی گشت گرد سپهر آفتاب .
فردوسی .
خداوند گیتی خداوند مهر
خداوند ناهیدو گردان سپهر.
فردوسی .
ملک چو اختر و گیتی سپهر و در گیتی
همیش باید گشتن چو بر سپهر اختر.
عنصری .
برآرنده گردگردان سپهر
هم او پروراننده ماه و مهر.
عنصری .
سپهری است شاهی ورا مهر گاه
بروجش دز و اخترانش سپاه .
اسدی .
جهان دلفریب ناوفادار
سپهر رستگار خوب منظر.
ناصرخسرو.
خداوندا ترا گفتم که این شش طاق پرّنده
که خوانندش سپهر نیلی و گردون مینایی .
مجیر بیلقانی .
ابواسحاق ابراهیم کاندر جنب انعامش
بیک ذره نمی سنجد سپهر و هفت اندامش .
خاقانی .
هفت کواکب ز نه سپهر به ده نوع
هشت جنان را نثار ماحضر آورد.
خاقانی .
ورنه چرا کرد سپهر بلند
شهرگشایی چو تو را شهربند.
نظامی .
پی موریست از کین تا بمهرش
سر موئیست از سر تا سپهرش .
نظامی .
آفتاب سپهر رویت را
برگرفته ز ره بفرزندی .
عطار.
-سپهر آخشیجان ; فلک ماه که بعربی سماء الدنیا گویند. (انجمن آرا)(آنندراج ).
-سپهر اعظم ; فلک الافلاک .(ناظم الاطباء):
چتر میمون همت اعلات
سایه دار سپهر اعظم باد.
؟ (از سندبادنامه ص 11).
-سپهر برین ; آسمان نهم است که بالاتر از همه است . (انجمن آرا) (آنندراج ). فلک الافلاک:
سپهر برین گر کشد زین تو
سرانجام خشت است بالین تو.
فردوسی (از آنندراج ).
-سپهر بلند ; کنایه از آسمان است:
ای برآرنده سپهر بلند
انجم افروز و انجمن پیوند.
نظامی (هفت پیکر ص 2).
-سپهر بوقلمون ; آسمان به اعتبار تنوع الوان و آثار. (ناظم الاطباء).
-سپهر پوشیده ; کنایه از فلک است . (ناظم الاطباء). رجوع به سپهر اعظم شود.
-سپهر دولابی ،سپهر زنگاری ; کنایه از آسمان است . (ناظم الاطباء).
-سپهر چوگان باز ; کنایه از فلک است:
در سلاح و سواری و تک و تاز
گوی برد از سپهر چوگان باز.
نظامی (هفت پیکر ص 66).
-سپهر کبود ; کنایه از آسمان:
گر ز خود غافلم به باده و رود
نیستم غافل از سپهر کبود.
نظامی .
-سپهر هشتم ; فلک هشتم و فلک البروج . (ناظم الاطباء).
* بمجاز، بمعنی روزگار. زمانه:
برین نیز بگذشت چندی سپهر
بدل در همی داشت آرام مهر.
فردوسی .
بر این گونه خواهد گذشتن سپهر
نخواهد شدن رام با کس بمهر.
فردوسی .
بر وفای سپهر کیسه مدوز
هیچ گنبد نگه ندارد گوز.
سنایی .
* نام آهنگی است . رجوع به آهنگ شود.
